Sáng kiến kinh nghiệm Sử dụng tài liệu lịch sử địa phương vào trong bài giảng Lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1954 - 1965
Trong dạy học lịch sử hiện nay, việc sử dụng tài liệu lịch sử địa phương (LSĐP) trong dạy học lịch sử có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục ở trường phổ thông nói chung, mục tiêu của bộ môn Lịch sử nói riêng. Thông qua việc sử dụng tài liệu LSĐP hoạt động của nhà trường có điều kiện để gắn liền với xã hội, lý luận đi đôi với thực hành.
Sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học còn bồi dưỡng cho các em học sinh (HS) những kỹ năng cần thiết trong việc giải quyết những nhiệm vụ cụ thể mà thực tiễn đang đòi hỏi, góp phần rèn luyện và phát triển năng lực học tập, tư duy sáng tạo của HS.
Lịch sử Việt Nam (LSVN) giai đoạn 1954 - 1965, có nhiều sự kiện liên quan đến từng địa phương, có những sự kiện sẽ diễn ra ngay chính địa phương nơi các em sinh sống. Do đó, sử dụng tài liệu LSĐP trong dạy học lịch sử là cần thiết, giúp HS có sự hình dung đa dạng về quá khứ, tạo được biểu tượng sinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng lịch sử. Các em có thể dễ dàng lĩnh hội các thuật ngữ, hình thành các khái niệm lịch sử, nắm được những kết luận khoa học mang tính khái quát. Mặt khác, tài liệu LSĐP còn có tác dụng giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho HS. Mỗi sự kiện LSĐP đều gắn liền với từng tên đất, tên người cụ thể, gần gũi với cuộc sống, từ đó gợi cho các em niềm tự hào, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước.
Tóm tắt nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Sử dụng tài liệu lịch sử địa phương vào trong bài giảng Lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1954 - 1965
ư tưởng, tình cảm, nhận thức đúng đắn về vai trò của quần chúng nhân dân, về Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sự bền vững và phát triển của lịch sử đất nước. 5. Trong dạy và học lịch sử ở trường THPT, sử dụng nguồn tài liệu LSĐP là cơ hội để giáo dục cho các em nhận thức đầy đủ ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn những giá trị văn hoá, truyền thống, vốn quý di sản, di tích. Cũng nhằm góp phần nâng cao ý thức của học sinh THPT trong việc tôn trọng và bảo vệ lợi ích, môi trường văn hoá chung của cả dân tộc, đất nước. 6. Tuy nhiên, trong quá trình giảng dạy, đòi hỏi GV phải thật sự có năng lực chuyên môn, có khả năng xử lý tốt các tình huống sư phạm; linh hoạt, sáng tạo trong lựa chọn nội dung, phương pháp. Người dạy cần tránh những áp đặt chủ quan, bởi không có tài liệu nào ưu việt và hoàn thiện nhất. Điều quan trọng là phải căn cứ vào điều kiện hoàn cảnh cụ thể của từng chương, từng bài dạy cụ thể, từng đối tượng học tập, từng điều kiện thuận lợi và khó khăn về trang thiết bị dạy học ở mỗi vùng miền khác nhau để biết lựa chọn và sử dụng tài liệu LSĐP sao cho thật hợp lý. KẾT LUẬN Tóm lại, việc sử dụng tài liệu LSĐP vào trong bài giảng LSVN giai đoạn 1954 - 1965 ở trường THPT có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục, giáo dưỡng và rèn luyện kĩ năng cho HS. Song muốn làm được điều đó không đơn giản chỉ dừng ở chỗ thực hiện đúng và đủ những yêu cầu, những đề xuất nêu trên mà cốt lõi vẫn phụ thuộc vào năng lực của mỗi một thầy cô giáo để tìm được những biện pháp mới, con đường đi mới cho việc sử dụng tài liệu LSĐP trong các bài giảng lịch sử nội khoá ở trường THPT. Điều này được xem là một trong những động thái tích cực nhằm góp phần vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử hiện nay, nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất, toàn diện. Ninh Sơn, ngày 15 tháng 4 năm 2014 Người thực hiện Bùi Chí Cang TÀI LIỆU THAM KHẢO Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận (1995), Lịch sử Đảng bộ Ninh Thuận (1930 - 1975), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận (2011), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Ninh Thuận (1930 - 1975) (xuất bản lần thứ hai có chỉnh lý, bổ sung), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Ninh Sơn (2011), Lịch sử Đảng bộ huyện Ninh Sơn (1930 - 2000), in tại Xí nghiệp in Phan Rang, Ninh Thuận. Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Ninh Thuận (2004), Những người con trung hiếu, in tại Xí nghiệp in Phan Rang, Ninh Thuận. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Sách giáo khoa Lịch sử 12, NXB Giáo dục, Hà Nội. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Sách giáo viên Lịch sử 12, NXB Giáo dục, Hà Nội. Phan Ngọc Liên, Trần Văn Trị (Chủ biên) (1998), Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Nguyễn Hữu Chí, Phan Thế Kim, Phạm Hồng Việt, Phương pháp dạy học lịch sử, NXB Giáo dục, Hà Nội. Phan Ngọc Liên (Chủ biên) (2002), Một số chuyên đề phương pháp dạy học lịch sử, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội. Phan Ngọc Liên (Chủ biên) (2009), Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Phương pháp dạy học lịch sử (tập 1) (in lần thứ hai có sửa chữa bổ sung), NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội. Phan Ngọc Liên (Chủ biên) (2010), Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng, Phương pháp dạy học lịch sử (tập 2), NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội. Nguyễn Cảnh Minh (Chủ biên) (2007), Giáo trình lịch sử địa phương, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội. PHỤ LỤC 1 PHIẾU ĐIỀU TRA HỌC SINH VỀ VIỆC SỬ DỤNG TÀI LIỆU LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Họ và tên........................................................, Lớp................ Để góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng bộ môn Lịch sử ở các trường THPT, các em cho biết ý kiến của mình về vấn những đề sau đây: 1. Em có thích học môn Lịch sử ở trường THPT? Rất thích Thích Bình thường Không thích a. Nếu không thích, theo em vì lý do nào sau đây: - Nội dung tài liệu, cách giảng không hấp dẫn - Tài liệu học tập thiếu - Nguồn tài liệu đưa vào khó tiếp thu b. Nếu thích là do: - Nội dung tài liệu, cách giảng hay, hấp dẫn - Do năng khiếu bản thân đối với bộ môn - Do sự ham hiểu biết 2. Em có thích nội dung LSVN qua vận dụng tài liệu lịch sử địa phương ? Rất thích Thích Bình thường Không thích 3. Anh hùng nổi tiếng với bẫy đá huyền thoại ở miền núi Bác Ái là ai? Pinăng Thạnh Pinăng Tắc Đổng Dậu Ta Pô Cương 4. Khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Ninh Thuận diễn ra vào ngày: 18/8/1945 19/8/1945 20/8/1945 21/8/1945 5. Phong trào “Đồng khởi” nổ ra ở huyện Bác Ái vào thời điểm nào ? 2/1959 3/1959 4/1959 5/1959 6. Tỉnh Ninh Thuận được hoàn toàn giải phóng trong đại thắng mùa xuân năm 1975 vào ngày: 14/4/1975 15/4/1975 16/4/1975 17/4/1975 7. Em có nhận xét gì về nội dung các tài liệu lịch sử địa phương mà thầy (cô) đã sử dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam? Nội dung ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu Nội dung dài, nặng nề, phân tán sự tập trung vào bài giảng Hay, hấp dẫn và làm sinh động giờ học Tạo được sự hứng thú học tập đối với bộ môn 8. Để có nguồn tài liệu lịch sử địa phương khi học lịch sử Việt Nam, em đã thực hiện những công việc nào dưới đây? Thu thập tài liệu qua nhân chứng Sưu tầm qua sách, báo, tạp chí Tham gia các hoạt động ngoại khóa tại địa phương Chưa thực hiện Xin chân thành cảm ơn các em! BẢNG TỔNG HỢP ĐIỀU TRA HỌC SINH TT Nội dung điều tra Số HS trả lời Tỉ lệ % 1 Em có thích học môn Lịch sử ở trường THPT ? Rất thích Thích Bình thường Không thích a. Nếu không thích, theo em vì lý do nào sau đây: - Nội dung tài liệu, cách giảng không hấp dẫn - Tài liệu học tập thiếu - Nguồn tài liệu đưa vào khó tiếp thu b. Nếu thích là do: - Nội dung tài liệu, cách giảng hay, hấp dẫn - Do năng khiếu bản thân đối với bộ môn - Do sự ham hiểu biết 5 23 72 0 26 39 35 18 25 57 5,0 23 72 0 26,0 39,0 35,0 18,0 25,0 57,0 2 Em có thích nội dung LSVN qua vận dụng tài liệu LSĐP? Rất thích. Thích. Bình thường. Không thích 30 42 28 0 30,0 42,0 28,0 0 3 Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên ở Ninh Thuận được thành lập vào thời gian nào? 2/1930. 3/1930. 4/1930 (x) 5/1930. 15 31 39 15 15,0 31,0 39,0 15,0 4 Khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Ninh Thuận diễn ra vào ngày: 18/8/1945 19/8/1945 20/8/1945 21/8/1945 (x) 12 24 25 39 12,0 24,0 25,0 39,0 5 Phong trào “Đồng khởi” nổ ra ở huyện Bác Ái vào thời điểm nào ? 2/1959 (x) 3/1959 4/1959 5/1959 46 12 14 28 46,0 12,0 14,0 28,0 6 Tỉnh Ninh Thuận được hoàn toàn giải phóng trong Đại thắng mùa xuân năm 1975 vào ngày: 14/4/1975 15/4/1975 16/4/1975 (x) 17/4/1975 11 29 32 28 11,0 29,0 32,0 28,0 7 Em có nhận xét gì về nội dung các tài liệu LSĐP mà thầy (cô) đã sử dụng trong dạy học LSVN? Nội dung ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu Nội dung dài, nặng nề, phân tán sự tập trung vào bài giảng Hay, hấp dẫn và làm sinh động giờ học Tạo được sự hứng thú học tập đối với bộ môn 21 26 20 33 21,0 26,0 20,0 33,0 8 Để có nguồn tài liệu LSĐP khi học LSVN, em đã thực hiện những công việc nào dưới đây? Thu thập tài liệu qua nhân chứng Sưu tầm qua sách, báo, tạp chí Tham gia các hoạt động ngoại khóa tại địa phương Chưa thực hiện 10 51 22 17 10,0 51,0 22,0 17,0 Ghi chí: Trong phần lịch sử địa phương, dấu (x) là câu lựa chọn đúng. PHỤ LỤC 2 Phiếu trắc nghiệm khách quan đánh giá kết quả học tập cuối bài học Câu 1: Hình thức đấu tranh chống chế độ Mĩ- Diệm của nhân dân miền Nam trong những ngày đầu sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, chủ yếu là gì? a. Đấu tranh vũ trang b. Đấu tranh chính trị, hòa bình. b. Khởi nghĩa giành lại quyền làm chủ. d. Dùng bạo lực cách mạng. Câu 2: Nguyên nhân cơ bản nhất dẫn đến phong trào Đồng khởi 1959-1960 là gì? a. Mĩ- Diệm phá hoại Hiệp định Giơ-ne-vơ, thực hiện chính sách “tố cộng”, “diệt cộng”. b. Có Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 của Đảng về đường lối cách mạng miền Nam. c. Do chính sách cai trị của Mĩ- Diệm làm cho cách mạng miền Nam bị tổn thất nặng nề. d. Câu A và B đúng. Câu 3: Tháng 2-1959, diễn ra cuộc nổi dậy của đồng bào miền Nam ở đâu? a. Trà Bồng (Quảng Ngãi) b. Phước Hiệp (Bến Tre) c. Bác Ái (Ninh Thuận) d. Tất cả các sự kiện trên. Câu 4: Phong trào Đồng khởi ở miền Nam đã góp phần đánh bại loại hình chiến tranh nào của Mĩ? a. Chiến tranh một phía. b. Chiến tranh đặc biệt. c. Chiến tranh cục bộ. d. Việt Nam hóa chiến tranh. Câu 5: Âm mưu cơ bản của “Chiến tranh đặc biệt” mà Mĩ áp dụng ở miền Nam Việt Nam là gì? a. Đưa quân chư hầu vào miền Nam Việt Nam. b. Dùng “Người Việt đánh người Việt”. c. Đưa quân Mĩ ào ạt vào miền Nam. d. Đưa cố vấn Mĩ ào ạt vào miền Nam. Câu 6: Xương sống của “Chiến tranh đặc biệt” là gì? a. Lực lượng ngụy quân, ngụy quyền. b. Hệ thống “Ấp chiến lược”. c. Lực lượng cố vấn Mĩ. D. Chương trình “Bình định”. Câu 7: Ngày 15-2-1961 diễn ra sự kiện gì ở miền Nam? a. Chiến thắng Ấp Bắc (Mĩ Tho). b. Chiến thắng Ba Gia (Quảng Ngãi). c. Trung ương Cục miền Nam thành lập. d. Các lực lượng vũ trang thống nhất thành quân giải phóng miền Nam. Câu 8: Anh hùng nổi tiếng với bẫy đá huyền thoại ở miền núi Bác Ái (Ninh Thuận) là ai? a. Pinăng Thạnh b. Pinăng Tắc c. Đổng Dậu d. Ta Pô Cương PHỤ LỤC 3 NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VÀ XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................................................................................................................. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VÀ XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NGÀNH .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................
File đính kèm:
sang_kien_kinh_nghiem_su_dung_tai_lieu_lich_su_dia_phuong_va.doc

